Bektashinjtë e kërkojnë Teqenë e Tetovës

nga Artan Arsllani

Kompleksi i objekteve në teqenë Harabati Baba të 

Tetovës është një raritet i vërtetë kulturo-historik në 

gjithë territorin e Ballkanit. Ky kompleks pas Luftës së 

Dytë Botërore, deri në shkatërrimin e regjimit komunist, 

nuk e ka kryer funksionin e vërtetë, ngase pronarët e tij 

janë përjashtuar nga ambientet e këtushme, duke e lënë 

atë në dispozicion të punëtorëve hotelierë e turistikë, si 

dhe të Muzeut.



Shpërthimi i luftës në këtë rajon, në mars të vitit të 

kaluar, si dhe depërtimi i ushtarëve të UÇK-së edhe në 

ambientet e këtij kompleksi të rrallë objektesh orientale, 

bëri që një kërkesë e kahmotshme ligjore e Bashkësisë 

Bektashiane, e cila ka selinë e saj vetëm në një pjesë të 

këtij kompleksi, të jetësohet pa formalitete zyrtare. 

Veprimet luftarake bënë që pronarët e përkohshëm dhe 

uzurpues të paligjshëm të këtij kompleksi të largohen, 

kurse tërë objekti t' i mbetet në shfrytëzim kësaj 

bashkësie fetare.

 

Plani i përgjithshëm për kthimin e policisë në vendbanimet shqiptare vuri në fazën 

e parë realizimin e depërtimit të policisë, kurse me të edhe të përfaqësuesve të 

ish-shfrytëzuesve të objekteve në këtë kompleks, sektorin e hotelierisë së 

"Teteksit" dhe Muzeun e Tetovës, por një shestim i këtillë nuk gjeti zbatim në saje 

të kundërshtimit të BL-së së Teqesë, në lokacionin e së cilës gjendet ky kompleks, 

për shkak të kushtëzimeve që i parashtroi popullata e kësaj lagjeje, pos të tjerash 

edhe për denacionalizimin e kësaj qendre dhe kthimin e saj në pronësi të vërtetë. 

Për momentin, janë dy institucione-Bashkësia Bektashiane në Tetovë dhe BL-ja e 

Teqesë, që qëndrojnë fuqishëm në qëndrimin që të mos lejohet hyrja e policisë në 

këtë kompleks objektesh dhe në këtë tempull fetar, kurse në këtë rrafsh ekziston 

edhe mbështetja e faktorit politik shqiptar, por ajo qëndron pak më anash, 

ndonëse ka sinjale për një mbështetje të plotë, sikundër edhe të mbarë popullit 

shqiptar.




Pa denacionalizim s' ka hyrje në kompleksin e Teqesë

Në një vendim të Këshillit të BL të Teqesë dhe atij të Bashkësisë Bektashiane në 

Tetovë, dërguar OSBE-së, TFF-së dhe Monitoringut Evropian, që mban datën e 

21 janarit të këtij viti, thuhet se nuk lejohet realizimi i kërkesës për regjistrimin e 

dëmeve në këtë kompleks dhe të rivendosjes së shërbimeve hoteliere të 

"Teteksit" në të. Konsiderohet se kërkesa e SH. A. "Teteks" është e 

parealizueshme, sepse llogaritet si uzurpatore e pronës së kompleksit të teqesë 

Harabati Baba, që është pronë e Bashkësisë Bektashiane në Tetovë dhe e BL të 

Teqesë, kurse për këtë ekziston lëndë shoqëruese në Drejtorinë për 

denacionalizim të pasurive të patundshme pranë ministrisë rajonale.



Për këtë arsye, nuk lejohet hyrja e policisë dhe inspektimi i objekteve për 

verifikim të dëmeve në këtë kompleks objektesh të Teqesë. Ky vendim vlen deri 

në zgjidhjen e statusit pronësor dhe marrjen e vendimit nga Gjykata republikane 

për pronësinë e kompleksit.



Vlerësimet e dëmeve të shkaktuara nga lufta do të bëhen kur të qetësohet situata, 

thotë hirësia e tij, Baba Tahir Emini. Presim një vlerësim të përgjithshëm të 

shkatërrimeve, sidomos në objektet me arkitekturë të vjetër, që duhet ta ruajnë 

pamjen e dikurshme. Pronarët e përkohshëm, të cilët kanë shfrytëzuar disa 

objekte, si ato të sektorit të hotelierisë dhe turizmit të kombinati "Teteks"dhe të 

Muzeut të Tetovës,  kërkojnë t' i rikthejnë pjesët e objekteve që i kanë pasur në 

dispozicion.



Në këtë rrafsh, shton ai, që të vejnë punët mbarë kemi një mbështetje të fuqishme 

dhe bashkëpunim me BL-në e Teqesë, që përfshin një lagje bukur të madhe prej 

15 mijë banorësh, por kemi edhe përkrahjen e faktorit ushtarak shqiptar, që ka 

qenë i pranishëm në këto ambiente, si dhe mbi të gjitha kemi edhe kërkesën e 

patjetërsueshme që ky tempull t'i kthehet pronarit të dikurshëm.



Që tetë vjet e këndej jemi të vendosur si seli e Bashkësisë Bektashiane vetëm në 

një pjesë të kompleksit të teqesë Harabati Baba, ankohet Baba Tahiri, sepse 

objektet e tjera i kishte uzurpuar për aktivitetet e veta Muzeu i Tetovës, si dhe 

sektori hotelier i kombinatit të "Teteksit". Me ngjarjet e fundit, sidomos me hyrjen 

e UÇK-së në këtë kompleks, ky synim yni u përmbush duke i nxjerrë uzurpatorët 

jashtë këtij objekti, të cilët kurrë nuk ishin pronarë të tij. Një vit e më parë kemi 

ndërmarrë disa aktivitete, edhe me dëshmi verbale, por edhe të dokumentuar e të 

argumentuar, që të fitohet e drejta e pronësisë para komisionit që bën 

denacionalizimin e pronave pranë Ministrisë së Financave në Shkup, mirëpo 

mjerisht ende nuk kemi përgjigje.



Në anën tjetër, konstaton ai, gjithnjë e më shumë jemi dëshmitarë të akteve të 

dorëzimit të pronave të denacionalizuara, por si duket këto ndodhin vetëm në 

Maqedoninë lindore e assesi edhe në Tetovë. Dokumentet dhe kërkesa e 

Bashkësisë Bektashiane mbase është mbyllur në sirtar, për të mos dalë në 

shqyrtim. Tërë dokumentacioni evidentohet si pronë e vakëfit të Teqesë, siç ka 

qenë me shekuj dhe në të nuk janë bërë kurrfarë ndryshimesh.




Përfaqësuesit e huaj respektojnë tempujt

Lidhur me këtë problematikë, vë në dukje Baba Tahiri, kemi pasur kontakte të 

vazhdueshme edhe me përfaqësues të huaj, të cilët kanë qenë dhe janë të 

pranishëm këtu në një mision të ndërmjetësimit dhe të zgjidhjes së problemeve 

dhe deri më tash nuk kemi pasur kurrfarë presionesh prej tyre për cilindo veprim 

që kemi ndërmarrë. Faktorët e jashtëm kanë një nivel civilizues të sjelljes dhe 

gjërat i kuptojnë shumë më mirë se ne, madje edhe i respektojnë vlerat e 

trashëgimisë dhe objektet me rëndësi kulturo-historike edhe më mirë se ne. Ata 

respektojnë këtë tempull të shenjtë, ku është vendosur selia e Bashkësisë 

Bektashiane, njësoj sikur që i respektojnë tempujt e tyre.



Meqë afirmohet qëndrimi që të respektohen të drejtat e të gjitha konfesioneve në 

Maqedoni për të administruar me tempujt e vet dhe me pronën që u takon, këtë 

gjë po e kërkojmë edhe ne. Mendojmë se gjatë regjimit komunist pushteti deri 

diku ka qenë më tolerant ndaj përfaqësive të tjera fetare në Maqedoni, gjë që nuk 

ka ndodhur edhe me komunitetin bektashian dhe ne këtë punë nuk po e 

kuptojmë, andaj na mbetet që në të ardhmen këto veprime t' i analizojmë dhe t' i 

gjurmojmë shkaqet për sjellje të tilla të jotolerancës ndaj bektashinjve.



Përpjekjet e Bashkësisë Bektashiane për t' u rikthyer në këtë tempull fetar kanë 

filluar nga viti 1992, me fillimin e demokratizimit të vendit dhe braktisjes së 

sistemit komunist në këtë pjesë të Ballkanit. Në këtë periudhë, kjo bashkësi fetare 

ka qenë më aktive, duke orientuar organizimin e vet në ngritje institucionale, 

kështu që arrihet që të regjistrohet në organin përkatës si një komunitet real 

bektashian në Maqedoni, në ç' mënyrë kjo bashkësi fetare fitoi të gjitha të drejtat 

juridike për funksionim të papenguar dhe për t'i dalë zot kompleksit dhe pasurisë 

së tundshme e të patundshme të teqesë Harabati Baba në Tetovë, përfundon 

Baba Tahir Emini.






Legjenda për themelimin e Teqesë së Tetovës

Fillimet e ndërtimit të Teqesë në Tetovë janë në shekullin e 15-të, që do të thotë 

se përfshin kohën e Sulltan Sulejman Halimit. Pranë këtij sulltani ka jetuar edhe i 

madhërishmi Selver Ali Pasha, shqiptar nga Tetova, i cili ka pasur edhe epitetet e 

një teologu, poeti, muzicienti etj. Pas kryerjes së shkollave të asaj kohe dhe pajisjes 

me një kulturë dhe dijeni shumë të gjerë, i përkushtohet misticizmës islame dhe 

inkuadrohet në institucionin bektashian të asaj kohe. Para se të kyçet në këtë 

institucion, nga Sulltan Sulejmani emërohet për vezir të tij dhe për disa vjet ka 

qenë në shërbim politik, si person i dytë në hierarkinë mbretërore.



Selver Ali Pashai një ditë i drejtohet Sulltanit për të kërkuar dorëheqje nga posti 

politik, për të cilën gjë perandori osman dukshëm i habitur nga ky gjest i vezirit të 

tij, thotë: "Ç' ndodh me ty, a je  në rregull ?"

"Jo, nuk ka ndodhur asgjë, krejt është në rregull", përgjigjet Pashai nga Tetova, 

"por vetëm dua të hiqem nga udhëheqja politike, pasi që nuk më joshin fort këto 

poste, sepse janë të përkohshme, ndërsa unë do të kyçem në një veprimtari ku 

tërë jetën do të jem një sulltan i vërtetë hyjnor", shton ai.



Kështu edhe kishte ndodhur: Sulltani ia kishte nënshkruar dorëheqjen, kurse 

pashai tetovar kishte shkuar në Haxhibektash për të ushtruar veprimtarinë e tij 

fetaro-mistike në institucionin e atëhershëm bektashian që ndodhej në qytezën 

Haxhibektash të Turqisë.



Meqë ky personalitet i lartë ishte me prejardhje nga Tetova, pas shërbimit të tij 

disavjeçar në hierarkinë bektashiane botërore, ka vendosur që në vendlindjen e 

tij, atëherë të njohur si Kallkandele, të ndërtojë një kompleks bektashian. Derisa 

ishte gjallë,  kishte ndërtuar disa godina të kësaj teqeje, kurse amanet kishte lënë 

një dokument ku kërkonte prej të tjerëve ta vazhdojnë punën e tij në përfundimin 

e ndërtimeve të këtij kompleksi.

Kështu, në shekullin e 17-të ky dokument arrin deri te kryegjyshi i atëhershëm 

botëror, i cili atë ia dorëzon një dervishi, të quajtur Mehmet Harabati Baba, nga 

Mallatija e Turqisë, duke e angazhuar me detyrë që të vijë në Tetovë për të 

vazhduar ndërtimin e objekteve të tjera të këtij kompleksi. Dervishi i quajtur 

Harabati Baba, në bashkëpunim me Rexhep Pashën e Tetovës, me prejardhje 

shaljane, i cili pranon të zbatojë amanetin e Sersem Ali Dedesë për të përfunduar 

punimet në ngritjen edhe të objekteve të tjera në Teqenë, që pastaj do të quhet 

Harabati Baba. Që atëherë e këndej, në këtë kompleks është selia e shenjtë 

bektashiane për Maqedoninë, Kosovën, Bullgarinë dhe Greqinë.



Kjo teqe ka qenë një ndër më të përmendurat jo vetëm në Ballkan, por edhe në 

botë. Si për nga veprimtaria, ashtu edhe nga administrimi i mirë i klerikëve që 

shërbenin në të, u ngrit në një qendër të madhe, sidomos në shekullin e 18-të, kur 

kemi edhe lulëzimin e bektashizmës. Bëhet një qendër e jashtëzakonshme jo 

vetëm për besimin bektashian, por edhe për kulturën, edukimin dhe arsimimin e 

popullatës, që kishte vazhduar deri në vendosjen e regjimit komunist.



Deri në vitin 1946, në këtë teqe shërbente Baba Qazimi, një bakall nga Gjakova e 

Kosovës, me pesë dervishë të tjerë nga Kosova dhe Shqipëria. Mjerisht, më 1946 

shteti komunist futi duart në këtë kompleks dhe dëboi klerikët prej tempullit të 

tyre të shenjtë, uzurpoi të gjitha tokat dhe pasurinë, plaçkiti enterierin klasik dhe 

të ruajtur shekuj me radhë, konfiskoi një bibliotekë shumë të pasur, për të cilat 

nuk ka informata se ku mund të ndodhet.



Ndonëse veprimtaria në këtë kompleks ndërpritet nga regjimi i atëhershëm, puna 

jashtë vazhdoi, sidomos në Gjakovë. Pushteti komunist nuk dha kurrfarë llogarie 

për plaçkitjet e trashëgimisë në këtë kompleks dhe tempull bektashian, duke mos 

lënë ndonjë dokument për të dëshmuar këtë. Kjo do të thotë se sot nuk disponohet 

me ndonjë akt të nacionalizimit të këtij kompleksi objektesh fetare. Edhe sektori 

për hotelieri e turizëm i kombinatit "Teteks" nuk ka asnjë dokument për pronësi 

në këtë kompleks, sepse ishte futur vetëm me lejen e kryetarit të atëhershëm të 

Komunës, kur bëhen edhe disa adaptime për qëllime hoteliere e turistike.

Bektashi Cloud

User login

Navigation

Who's online

There are currently 0 users and 11 guests online.